نواحی و مناطق قالی بافی

آذربایجان (بخش دوم)

هریس یا هریز از مراکز بافت مرغوب ترین قالی های ایران است. بافت قالی های نفیس و ظریف ابریشمی از روزگاران قدیم در هریس معمول بوده است و هنوز هم قالی های بسیار نفیس و با دوام با طرح های هندسی (شکسته) و رنگ های خاص منطقه بافته می شوند.

 

از ویژگی های عمده بافته های هریس فرم لچک ترنج قالی ها یا به تعبیر محلی طرح های گوشه و گوبک و نقوش برگ بلوط و نقوش گیاهی دیگر است که معمولا زمینه قالی را می پوشاند. از دیگر مشخصه های قالی های بافت هریس رنگ آمیزی آن است که با استفاده از رنگ های لاکی روناسی ، صورتی روشن (که از روناس بدست می آید) عنابی ، سبز تیره ، آبی روشن و رنگ خاکی طلایی ترکیب زیبایی به وجود می آورند. از نقوش برگ بلوط و گل های شاه عباسی نیز برای تزئین حاشیه قالی های هریس استفاده می گردد. حاشیه های معروف به تو سباغه ، بالوق شاماما و سماوری از جمله حواشی متداول هریس است. قالی های هریس معمولا دو پوده اند و با گره متقارن و به صورت لول باف بافته می شوند. در اطراف هریس روستاهای متعددی وجود دارند که از مراکز قالیبافی این منطقه به شمار می روند و می توان از روستاهای گوران یا گراوان ، شربیان ، اهر ، بیلوردی ، مهریوان (به غلط گاهی مهربان گفته می شود) قراچه ، لامبران نام برد.

گوران یا گراوان : قالی های منطقه گراوان درشت باف ، با ترنج های بزرگ است و از بهترین نوع پشم برای بافت آنها استفاده می شود.

اهر : قالی های بافت اهر دارای طرح های گردان و نیمه هندسی و از نظر کیفی شبیه به قالی های نامرغوب تبریز هستند.

بیلوردی : قالی های بیلوردی با گره متقارن یا ترکی به صورت تک پوده و تخت بافت هستند.

مهریوان : قالی های بافت مهریوان با طرح های زیبا و نقوش برگ بلوطی ، گاه بدون ترنج و یا با چند ترنج بافته می شوند.

قراچه : از روستاهای منطقه غرب هریس است و قالی هایی که در این منطقه بافته می شوند به صورت تک پوده با چله نخی سفید رنگ و پود به رنگ آبی و شیرازه تخت حصیر بافت هستند از جمله رنگ هایی که در قالی های قراچه به کار می روند طیف گسترده ای از رنگ های قرمز گرم است که در قالی های نقاط دیگر آذربایجان کمتر دیده می شوند. به علاوه رنگ های سبز و آبی روشن نیز در زمینه این قالی ها به چشم می خورد. قالی های قراچه در ابعاد گوناگون و گاه به شکل کناره بافته می شوند با ترنج های هندسی که لبه های آن دارای زائده هایی به شکل سر مرغ یا دندانه ای شکل است بافته می شود.

منبع : کتاب فرش ایران

منبع :