رنگ و رنگرزی

رنگرزی گیاهی (قسمت نهم)

وسمه، گل رنک، جاشیر

 

این گیاه به فارسی وسمه نام دارد و در کتب طبی سنتی نام گیاه به عربی {کتم} ‍ و برگ آن به صورت {خط‍ر} آمده است گونه‌ای از گیاه وسمه را در مازندران {شال حسنی} یا حنای شغال می‌نامند.

تکثیر آن معمولا از طریق کاشتن بذر آن در بهار در خطوطی به فاصله ۲۰تا ۳۰ سانتی‌متر انجام می‌گیرد. رشد آن تا تیر ماه کند است، ولی ازآن به بعدسریع می‌شود. برگهای آنرا ۴-۵ بار در سال، وقتی که ضخیمی و براق وچرب شده باشد، برداشت می‌کنند. اگر ریشه وسمه در آب پخته شودوپس از صاف کردن مقداری صمغ عربی به آن اضافه شود. می‌توان آن را برای نوشتن بکاربرد.

گل رنگ:

نام این گیاه به فارسی گل رنگ است و تخم آن را کافشه ودر گیلان کازیر می‌نامند. گل رنگ بومی شرق استو از نواحی عربستان برخاسته و پس از آن به مناطق دیگر منتقل شده است. هم اکنون در خراسان، تفرش، تبریزوبرخی مناطق می‌روید. در گلهای گل رنگ ماده‌ای زنگی وجود دارد که در آب حل می‌شودهمچنین در میوه آن نوعی آنزیم شبیه رنت و ماده رنگی زری به نام ساخلاوریلوو کارتامین و لیزوکارتامین وجود دارد.

جاشیر

(کما یا شوید و مشی) – هون – از گیا هانی هستند که در ایران یافت شده و از رنگینه‌های آن‌ها در رنگرزی استفاده می‌شده است.

منبع: آرت

منبع :