نواحی و مناطق قالی بافی

بیجار

گروس یا بیجار در شرق سنندج از شهرهای مهم قالی بافی در استان کردستان است. این شهر پیش از جنگ جهانی اول از نظر تولید قالیچه از مراکز مهم ایران به شمار می رفت. اما امروزه بیجار شهر کوچکی است که نام خود را به قالی هایی داده است که نسبت به قالی های دیگر وزن بیشتر و بافت فشرده تری دارند.

 

بعضی از کارشناسان بر این عقیده اند که وزن زیاد این قالی ها به دلیل ضخامت تارهای آن است. البته با دقت بیشتری در این نوع قالی ها می توان دریافت دلیل اصلی سنگینی این قالی ها فشردگی و سفتی بافت آنها است. نقوش تزیینی قالی های بیجار شباهتی به قالی های سنه ندارد. طرح در قالی های بیجار اکثرا طرح متقارن است و معمولا زمینه آن با نقوش تزیینی متفاوتی پر می شود و یا دارای یک نقش منفرد است. طرح هراتی یا ماهی ترنج دار در بیجار بسیار بافته می شود و از نکات قابل توجه آن نقش گل و بته دار روی زمینه ی هندسی است. طرح هراتی بیشتر روی زمینه قرمز تیره یا سرمه ای دیده می شود.

طرح کردی ترنج لنگری نیز که به جای دو انتهای پیکانی شکل ، دو انتهای لنگر شکل دارد از طرح های مخصوص قالی های بیجار است. از دیگر طرح های قالی های بیجار طرح گل فرنگ است که ملهم از گلهای رز فرانسوی می باشد. این طرح که به نام لوئی فیلیپ نیز شناخته شده به سفارش دوستداران فرانسوی قالی در اوایل سده سیزدهم هجری قمری بافته شده است. طرح این قالی بیش از یک قرن دوام یافته و هنوز هم مورد استفاده قرار می گیرد. قالی هایی نیز توسط طوایف افشار که در تکان تپه در شمال بیجار سکونت دارند بافته می شود این قالی ها در چهار چوب سنتهای هنری کردهای بیجار تولید می گردد با این تفاوت که نقش گل و بته در آنها بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد. طرح هراتی به صورت سرتاسری با اختلاف رنگ زمینه و خطوط آبی تیره و به صورت لچک و ترنج بافته می شود. در این قالی ها لچک ها با طرفین ترنج موازی نیستند و تقارن هم ندارند. رنگ های مورد استفاده در قالی های بیجار عبارتند از : قرمز تیره ، آبی آسمانی با سایه های تیره و بنفش انگوری.

رنگ بنفش انگوری منحصرا در قالی های بیجار به کار برده می شود. رنگ های روشن دور ترنج و لچک ها قالی های این منطقه را از سایر قالی ها متمایز می کند. پشم قالی های بیجار از گوسفندهای کوهستانی بدست می آید و بسیار زبر و خشن و محکم است. تار و پود آن نیز معمولا از پشم و گاهی مخلوط با موی بز یا از نخ تهیه می شود. قالی های بیجار با گره های ترکی یا متقارن و به صورت دو پوده بسیار فشرده بافته می شوند و به همین دلیل بی دقتی در بسته بندی و جابه جا کردن آنها اغلب باعث صدماتی به قالی می شود. قالی های معروف به حلوایی از جمله قالی های مرغوب ناحیه بیجار با تار و پود پشمی است و شکنندگی قالی های دیگر را ندارند.

منبع : کتاب فرش ایران

منبع :