مواد و مصالح

آشنایی با پشم مغان (قسمت ششم)

شستشوی پشم:


به علت ناخالصی هایی كه روی پشم موجود است اقدام به شستن آن می كنند.
ناخالصی های موجود در الیاف پشم عبارتند از:
۱) ناخالصی های طبیعی: چربی الیاف پشم، عرق بدن حیوان، مواد دفع شده، كود
۲) ناخالصی های اضافه شده در طبیعت: ناخالصی حیوانی (مثل ساس، كنه و ...) ناخالصی های نباتی (خار و خاشاك، علف خشك)، ناخالصی های معدنی (شن و خاك و ...)
۳) ناخالصی های اضافه شده توسط انسان: مواد ضدعفونی كننده، موادی كه جهت شناسایی گوسفند بكار می برند، مثل رنگ كردن یا داغ زدن.
شستشوی پشم معمولاً در تعدادی حمام صورت می پذیرد. حمامها به صورت سری در كنار یكدیگر قرار گرفته اند. در هریك از حمام ها پشم به صورت مجزا شسته شده، مورد عملیات مكانیكی قرار می گیرد. سپس پشم آب گیری شده، به حمام بعدی منتقل می شود و نهایتاً آب گیری و در خشك كن خشك می گردد. تعداد حمام های شستشوی پشم بستگی به نوع پشم (مقدار آلودگی) و درجه تمیزی مورد نظر دارد و می تواند شامل ۳ تا ۶ حمام شستشو گردد. مثلاً شستشوی پشم در ۳ تا ۴ حمام عموماً برای پشم مصرفی در قالبفای مناسب است. در صورتی كه شستشوی پشم در ۴ تا ۵ حمام بیشتر، برای تولیدات ظریف تر مورد استفاده قرار می گیرد. برای موارد خاص مثلاً برای شستشوی كرك می توان از ۶ حمام نیز استفاده كرد.
حمام های شستشو از جنس استیل و به حجم های مختلف (متداول ۵ مترمكعب) هستند. این حمام ها عموماً به صورت مربع مستطیل و به طول ۴ متر و به پهنای ۱ متر و عمق ۵/۱ متر ساخته می شوند. هریك از حمام ها به صورت مستقل با دارابودن چنگك های متحرك و سیستم آبگیری قادر به انجام عمل شستشو و آبگیری پشم می باشند. كف حمام شستشو به شكل هرم ساخته می شود. به صورتی كه در انتهای نوك آن یك دریچه برای خارج شدن شن و خاك و ذرات درشت و آلوده كننده همراه پشم تعبیه شده است. بدین ترتیب می توان پس از اتمام عمل شستشو با كشیدن اهرم این دریچه را باز كرده، مواد ته نشین شده را به داخل كانال فاضلاب هدایت نمود. مواد شیمیایی مصرفی برای شستشوی پشم در ابعاد گسترده شامل كربنات سدیم و صابون می باشد. صابون مصرفی برای شستشوی پشم نیز باید علاوه بر ارزانی از حداكثر قدرت شویندگی در حرارت های حمام كه معمولاً بین ۵۵-۴۰ درجه قرار دارد برخوردار بوده، هنگام آب كشی از الیاف بخوبی جدا گردد.

عبدالله احراری
منابع و مآخذ:
۱- اصول نگهداری و پرورش گوسفند – دكتر منوچهر سعادت نوری، دكتر صدرالله سیاه منصور، چاپ ششم، ۱۳۷۴.
۲- پژوهشی در فرش ایران- تورج ژوله.
۳- بررسی وضعیت گوسفندان استان خراسان و امكان ایجاد واحدهای رسیدگی پشمی و فاستونی، آقای دیانت و آقای اصغری. ۱۳۷۰.

منبع :