مواد و مصالح

آشنایی با پشم مغان (قسمت هفتم)

كربنیزه كردن پشم


پشم خام علاوه بر چربی و سایر مواد خارجی مقداری خار و خاشاك همراه دارد كه با شستن پشم از الیاف جدا نمی شود. به همین منظور پشم را با یك اسید قوی كربنیزه می كنند و در نتیجه خار و خاشاك و مواد چربی در دما، هیدرولیز شده و به صورت ذغال درمی آیند.اسیدی كه برای این منظور به كار می رود اسید سولفوریك یا اسید كلریدریك می باشد. پس از كربنیزه كردن، پشم را از محلول بیرون آورده در دمای ۷۰ تا ۹۰ درجه خشك می كنیم. برای ذغالی شدن مواد چربی و سلولزی زمان كوتاهی پشم را در دمای ۱۱۰ درجه قرار می دهیم سپس آن را به خوبی شستشو داده، با آمونیاك رقیق خنثی می كنیم.
● كلرینه كردن پشم
كلرینه كردن تا حدودی ویژگیهای پشم را تغییر می دهد. در این عملیات پشم خاصیت نمدی شدن و جمع شدگی خود را از دست می دهد و شفافیت سطحی آن افزایش یافته و قدرت جذب رنگ آن بیشتر می شود. الیاف پشم معمولاً با هیپوكلریت سدیم كلرینهه می شوند.
تذكر: بسیاری از كارشناسان بر این عقیده اند كه انجام عملیات كربونیزه و كلرینه كردن پشم و حتی سفیدگری پشم ( كه در مورد اخیر اصلاً توضیحی بیان نمی گردد) بعلت تخریب و از بین بردن آن دسته از خواص مطلوب كه برای لیف پشم در قالیبافی است، نباید در كارخانجات تهیه نخ قالی بافی مورد استفاده قرار گیرد، و كاربرد آن در تهیه سایر منسوجات مفید خواهد بود. به همین دلیل اغلب این مراحل را در كارخانجات معروف و شناخته شده تهیه مواد اولیه قالیبافی انجام نمی دهند. لذا توضیح دو مورد از عملیات مذكور بیشتر جهت آگاهی آن دسته از افرادی است كه علاقمند به فراگیری مراحل آماده سازی پشم برای ریسندگی و بافت سایر منسوجات می باشند.

 

عبدالله احراری
منابع و مآخذ:
۱- اصول نگهداری و پرورش گوسفند – دكتر منوچهر سعادت نوری، دكتر صدرالله سیاه منصور، چاپ ششم، ۱۳۷۴.
۲- پژوهشی در فرش ایران- تورج ژوله.
۳- بررسی وضعیت گوسفندان استان خراسان و امكان ایجاد واحدهای رسیدگی پشمی و فاستونی، آقای دیانت و آقای اصغری. ۱۳۷۰.

منبع :