در حاشیه

خوشه ای از خرمن قالی و فرهنگ هنر فارس (قسمت چهارم : بازدید از مجتمع رنگرزی کوچ)

به‌انگیزه اجرای تور تخصصی فرش خراسان رضوی از استان فارس


شاید استان فارس را بتوان به عنوان بزرگترین مصرف کننده رنگزاهای طبیعی در سطح کشور معرفی کرد. وجود ده‌ها کارگاه رنگرزی طبیعی در این استان موید این نکته است. درواقع می توان گفت اهمیت استفاده از رنگزاهای طبیعی در استان فارس جا افتاده و نهادینه شده است. برای بازدید تور تخصصی فرش خراسان رضوی کارگاه های مختلفی از جمله کارگاه رنگرزی استاد سیاحی مد نظر بود اما نهایتا تصمیم بر این گرفته شد که بازدید اعضای تور از مجتمع رنگرزی کوچ انجام گیرد لذا با مساعدت لطف جناب سید مرتضی میری بازدید از این کارگاه نقطه عطف بازدید های تور تخصصی فرش بود. چند نکته حایز اهمیت در این بازدید به شرح زیر است.
1-مجتمع کوچ تنها یک کارگاه رنگرزی نیست، بلکه یک مرکز پشتیبانی برای تولیدات فرش میری است نهادهای تولید از این طریق تامین و به دست بافندگان رسیده و ناظرین فنی فرش از طریق این مرکز پشتیبان بر کار بافندگان نظارت می نمایند.
2- در کارگاه رنگرزی کوچ هیچ اثری از رنگرزی شیمیایی دیده نشد و تمامی شید‌های رنگی با استفاده از چند رنگزای مشهور همانند جاشیر (زرد طبیعی) ؛پوست گردو؛روناس؛نیل و... استفاده می شد.
3- برخلاف اکثریت قریب به اتفاق کارگاه های رنگرزی طبیعی در کارگاه رنگرزی کوچ رنگرزی با استفاده از بخار و ظروف استیل دو جداره انجام می شود فرایند رنگرزی به آرامی و در بسیاری از شید های رنگی گاه ممکن است به چهار روز برسد.
4- اگر خواسته باشیم یک مثال ساده بزنیم در کارگاه رنگرزی کوچ به منظور جلوگیری از ورود تفاله رنگزای طبیعی به داخل خامه قالی و همچنین ایجاد مزاحمت برای تجهیزات رنگرزی دقیقا شبیه فرایند گرفتن رب گوجه فرنگی عمل می شود . ماده رنگزا به مدت چند روز در آب قرار گرفته تا کامل رنگ آن گرفته شود سپس از صافی خاص عبور داده شده تا تفاله آن گرفته و نهایتا محلول رنگ به خامه اضافه می شود.
5- اگرچه در کارگاه رنگرزی کوچ از مواد رنگزای طبیعی استفاده می شود اما استفاده از دستاوردهای علمی روز ، هم در تجهیزات و هم در روش رنگرزی بخصوص استفاده از درجه اسیدیته و قلیایی حمام رنگ برای شید های رنگی بسیار مفید بود.

عبدالله احراری

منبع :