اخبار فرش

گره کور رکود بر تار و پود فرش ساوه

استان مرکزی به عنوان یکی از تولیدکنندگان فاخر فرش، همواره چون نگینی رخشان بر انگشتری صنایع دستی کشور جلوه نمایی کرده وساوه نیز در این میان جایگاه خاصی داشته است.

براساس روایات تاریخی شاهنامه فردوسی، آغاز فرش­بافی در ایران به زمان پادشاهی تهمورث (دوره پیشدادیان)باز می­ گردد و در تاریخ طبری نیز از فرش­هایی از جنس مو و پشم حیوانات سخن به میان آمده است.
قدیمی ­ترین نشانه از هنر قالیبافی ایرنی به عصر مفرغ نسبت داده شده که این نشانه، نماد یک کارد قالیبافی است که از گورهای عهد مفرغ ترکمنستان و شمال ایران یافت شده است.
همچنین در یافته های باستان شناسی شهر سوخته نیز فرش­های حصیری، پارچه و ابزارهای بافندگی کشف شده که طبق نظر باستان شناسان به دو هزار و 500 تا دو هزار و 800 سال پیش از میلاد مسیح باز می گردد.
اقتدار و عظمت فرش ایرانی و روند تکاملی سیر فرش در ایران به دوره صفویه می رسد که شاهان صفوی ضمن اقبال به هنر و فرهنگ اصیل ایرانی، زمینه تولید و حمایت از بافندگان فرش را فراهم کردند و از آن زمان تا کنون نیز این هرن صنعت فراز و فرودهایی را پشت سر گذاشته است.
یکی از فعالان و تولید کنندگان با سابقه فرش ساوه معتقد است: تحریم های ظالمانه اتحادیه اروپا و آمریکا از یک سو و افزایش بی رویه بهای مواد اولیه از سوی دیگر وضعیت وخیم فرش ساوه را بحرانی تر کرد.
داوود نایینی که نام فرش ساوه را در کشورهای مختلف دنیا از جمله آمریکا، ژاپن و روسیه پرآوازه کرده، می گوید: حال و روز فرش ساوه خوب نیست و اندک رمق تولیدکنندگان نیز برای تولید راه به جایی نمی برد.
وی معتقد است: تولیدکنندگان فرش ساوه با توجه به نوسانات بهای ارز، افزایش دستمزدهای قالیبافان و بازار سیاه دلالان، دیگر رغبتی برای تولید ندارند.
این کهنه کار صنعت فرش ساوه می گوید: نقشه های لچک و ترنج و گلریز فرش ساوه همواره مشتریان ثابتی از کشورهای حوزه خلیج فارس، اروپا و آمریکا داشته و چله ابریشم ساوه جزو پر فروش ترین فرش های ایران در بازارهای خارجی بود.
نائینی افزود: هم اینک با توجه به رکود اقتصادی حاکم بر بازار فرش ساوه، میزان تولید در حد 200 تا 300 دستگاه در سال هم نیست و اکثر کهنه کاران صنعت فرش ساوه به حاشیه رفته اند.
یکی دیگر از تولیدکنندگان وفعالان فرش ساوه می گوید: در سال های پیشین و در شرایط ثبات بازار فرش، تولید فرش کرک و ابریشم ساوه به بیش از 400 تخته در سال هم می رسید و با توجه به سبقه کهن و کیفیت بافت و نقشه ،اکثر فرش های تولیدی ساوجی ها روانه بازارهای مصرف خارجی می شد.
لیلا گلرخ افزود: به عنوان تنها صادر کننده مستقیم فرش ساوه به ژاپن باید ذکر کنم که فرش ساوه نفس های آخر خود را می زند و در صورت نبود حمایت های لازم و بازاریابی مناسب فروش خارجی، آوازه جهانی فرش ساوه در معرض تهدید است.
وی اظهار کرد: کشورهای همسایه ایران از جمله پاکستان با بهره برداری از نقشه های خاص ایرانی، در حال تصاحب بازار فرش خارجی هستند و این کشور در مدت زمانی اندک سود چهار میلیون دلاری فرش را از آنِ خود کرد.
این فعال فرش ساوه اضافه کرد: هم اینک تولید فرش ساوه به دست قالیبافان روستایی و یا در واحدهای کارگاهی به 50 تخته در سال هم نمی رسد.
گلرخ از وضعیت نابسامان بازار ارز و فعالیت دلالان فرش در کشورهای خارجی ابراز نارضایتی کرد و گفت: اخیرا در سفری به یکی از کشورهای اروپایی به منظور بازاریابی فروش فرش ساوه با تحرکات برخی دلالان فرش در آن سوی مرزهای جغرافیایی مواجه شدیم که متاسفانه فرصت صادرات فراهم نشد.
وی ادامه داد: ایتالیا، آلمان، آمریکا، روسیه ، ژاپن و کشورهای حوزه خلیج فارس از گذشته به عنوان مشتریان فرش ساوه مطرح بوده اند ولی اکنون به دلایل مختلف از جمله رکود اقتصادی و مقرون به صرفه نبودن تولید فرش، نه تنها بازار داخل بلکه بازار خارجی نیز رغبتی به فرش ساوه نشان نمی دهد.
یکی دیگر از تولیدکنندگان فرش ساوه گفت: بسیاری از کارگاه های تولیدی فرش در ساوه به علت نبود بازار و افزایش هزینه های سربار تولید در آستانه تعطیلی اند و یا با ظرفیت بسیار پایین کار می کنند.
فاطمه نجات افزود: دولت با توجه به اولویت اشتغال و سرمایه گذاری داخلی باید با تسهیلات مناسب بار دیگر دوران طلایی فرش دستبافت ساوه را احیا کند تا هنر و خلاقیت ساوجی ها دوباره در بازارهای داخل و خارج خوش بدرخشد.
عضو کانون زنان بازرگان ایران معتقد است: فرش ساوه با محبوبیت جهانی خاصی که دارد باید در انحصار ثبت جغرافیایی قرار گیرد تا در آینده نزدیک در صورت حضور مجدد در بازارهای جهانی با شناسنامه خود بتواند برای کشور ارزآفرینی کند.
این فعال صنعت فرش ساوه گفت: با توجه به اجرای برجام و برچیده شدن تحریم های اقتصادی، به نظر می رسد صادرات فرش ساوه به کشورهای اروپایی از تابستان سال آینده آغاز شود.
وی اظهار کرد: تدابیر لازم برای رونق تولید و کسب و کار در حوزه صنعت فرش نیازمند حمایت دولت و سرمایه گذاری در این صنعت دیرینه است و به طور قطع رونق بازار فرش، در درآمدزایی ملی نقش به سزایی ایفا خواهد کرد
رییس اداره صنعت، معدن و تجارت شهرستان ساوه نیز معتقد است: فرش ساوه در صورت ثبت جغرافیایی و بهره گیری از برنامه های منسجم بازاریابی خارجی می تواند دوباره به دوران پر رونق گذشته باز گردد.
عباس خلیلی افزود: برای بیش از پنج هزار بافنده فرش در ساوه گواهی بافندگی صادر شده که حدود سه هزار نفر از آنان نیز به نهادهای بیمه گر معرفی شده اند.
وی ادامه داد: هم اینک یک هزار و 800 بافنده ساوجی عضو تعاونی فرش دستباف ساوه هستند که از این میزان 400 بافنده فعالیت دارند.
خلیلی تصریح کرد: تنها راه نجات فرش ساوه از رکود، تلاش برای ثبت جغرافیایی و استفاده از تسهیلات کم بهره برای راه اندازی مجدد کارگاه های تولیدی فرش و کوتاه کردن دست دلالان از بازار فرش است.
رئیس اداره صنعت، معدن و تجارت شهرستان ساوه ادامه داد: با موفقیت برجام روزنه امیدی برای رونق صادرات فرش ساوه ایجاد شده که به نظر می رسد سیاستگذاری های کلان اقتصادی به ویژه در حوزه بازاریابی خارجی بتواند گره کور فرش ساوه را باز کند.
سرپرست اداره فرش سازمان صنعت، معدن و تجارت استان مرکزی نیز می گوید: هم اینک بیش از 31 هزار بافنده فرش در استان مرکزی وجود دارد که از این میزان حدود 16 هزار نفر تحت خدمات بیمه تامین اجتماعی هستند.
غلامرضا امیری بیان کرد: بر اساس آمار موجود شهرستان ساوه به عنوان یکی از قطب های تولید فرش استان مرکزی حدود دو هزار بافنده فعال دارد.
وی عنوان کرد: به طور میانگین سالانه حدود 22 هزار متر مربع انواع فرش دستباف در استان مرکزی تولید می شود که سهم شهرستان ساوه از این میزان سالانه یک هزار و 200 متر مربع است.
به گفته امیری، تعداد پنج واحد پروانه دار تولیدی فرش در شهرستان ساوه وجود دارد که چهار کارگاه متمرکز و یک کارگاه نیز غیر متمرکزاست.
سرپرست اداره فرش سازمان صنعت،معدن و تجارت استان مرکزی اضافه کرد: در سال جاری به جهت تجهیز و توسعه یکی از کارگاه های تولیدی فرش شهرستان ساوه 450 میلیون ریال تسهیلات کم بهره بانکی پرداخت شد.
کارشناسان و دست اندرکاران صنعت فرش امیدوارند که با رفع محدودیت ها و اجرای برجام، بار دیگر آوازه فرش دستباف ساوه را در آن سوی مرزهای جغرافیایی احیا شود.

منبع: خبرگزاری ایرنا

منبع :