نقوش و طرح های فرش

قالیهای چهارباغی (قسمت دوم)

به نظر می‌رسد که پیشینه باغ از قالی کهن ترباشد؛ بنابراین، طرح قالی چهارباغی بازتابی از چهارباغ است و این طرح از باغ به فرش راه یافته است.

در استان کردستان از دوره صفوی هم چهارباغ هايى وهم قالی هايى موسوم به قالی هاى شمالغرب وجود دارد.

نخستین چهارباغ در ایران که مدارک آن موجود و شناخته شده چهارباغ پاسارگارد دوره هخامنشی است (استروناخ، 1378؛ استروناخ، 1371، 54-75). اگر بپذیریم که منشأ این شیوه باغسازی در شمالغرب ایران بوده و پارسها در سیر حرکت و کوچ خود از شمالغرب به مرکز ایران این شیوه باغسازی را هم باخود به آنجا برده اند، این نظر تقریبا مقرون به واقعیت خواهد بود. ایرانیان به باغی آسمانی باور داشتند که شباهتی به مینو یا بهشت داشته است.

اوج و شکوه چهارباغ سازى پس از طی دو هزار سال، در چهارباغ پاسارگاد و سپس در زمان داریوش در شوش با ابعاد کوچکتر قابل مشاهده است.

پس از دوره هخامنشی،چهارباغ سازى در دوره ساسانی در غرب ایران با ساختاری تازه در کاخهای ساسانی نمود یافت. نمونه هاى شاخص این سبک که تأثیری به مراتب فراوان بر قالی هاى گلستان به ويژه چهارباغی داشته است، در آثاری همچون باغهای کاخ تیسفون و حوش خانه (حوش كورى) در قصر شیرین نمایان است (65 ,2004 ,Penelope). قالی باغی که به «بهار خسرو» شناخته شده است، بر اساس یک الگوی هم گونه از باغ و کاخ کوروش بزرگ در پاسارگارد - که هزار سال قدیمى تر بوده - طراحی و بافته شده است.

زارعى،محمدابراهيم،بازتاب نقش چهارباغ درقاليهاى باغى درغرب ايران باتاكيدبرنمونه هايى ازاستان كردستان،فصلنامه گلجام،شماره١٩،تابستان ٩٠،ص٤٤-٤٥-٤٦.

با تشکر از گروه امید برای فردای فرش ایران

منبع :