دستگاه ، ابزار و نحوه قالی بافی

آموزش بافت قالی(قسمت ششم)

نکته بسیار مهم در هنگام تقسیم بندی و چله کشی

 

شیرازه در فرش انواع مختلف دارد و برای مهار و استحکام کناره فرش استفاده میشود که بیشترین شیرازه مورد استفاده شیرازه متصل(همزمان با بافت فرش پیچیده میشود) وشیرازه منفصل(بعدا توسط پرداخت کار دوخته میشود)است

در شیرازه متصل بدلیل کشش دست بافننده به هنگام پودکشی معمولا شیرازه فرش بداخل کشیده میشود و عیب جمع شدگی فرش را بوجود می اورد جهت جلوگیری از این عیب اندازه سیه بندی در شیرازه متصل ترکی باف در زیردار ۷سانت و درسردار ۷/۲ودر فرش فارسی اندازه سیه بندی درشیرازه متصل زیر دار ۶/۵ وسردار۶/۷میباشد این دو میل اضافه در سیه بندی باعث میشود که جمع شدگی دراثر کشش در بالا جبران شود و فرش از کناره جمع نکند.

*** اما درشیرازه منفصل بدلیل ازاد بودن پود از دو طرف و نبودن کشش در هنگام پودکشی اندازه سیه بندی در فرش ترکی باف در زیردار ۷سانت ودر سردار۷سانت است ود ر فرش فارسی باف اندازه سیه بندی شیرازه منفصل در زیردار ۶/۵ و در سردار ۶/۵ است.
نکته:

اگردر فرش شیرازه منفصل استفاده کنیم اما برای سیه بندی از سیه بندی شیرازه متصل استفاده بکنیم بدلیل ازاد بودن پودها فشاری به کناره فرش نمی ابد و با توجه به اندازه سیه بندی برای شیرازه متصل(۷و۷/۲در زیر دار و سردار) فرش در قسمت بالا گشاد میشود زیرا با توجه به شیرازه منفصل نباید اندازه سیه بندی بیشتر شود.

واحد سنجش طول در حال حاضر در کل کشور یکسان و سیستم متریک می باشد. در این سیستم، واحد سنجش طول متر است که معادل یک چهل میلیونیوم طول خط استوا و اجزا و اضعاف آن اعشاری است. اجزای آن برحسب یکدهم، یکصدم، یکهزارم و در موارد علمی وتکنولوژی جدید تا یک میلیاردم و اضعاف آن تا ده، صد، هزار و.....متر می باشد. در ایام قدیم واحد سنجش در نقاط مختلف متفاوت بود. در وایقان مانند سایر نقاط آذربایجان واحد سنجش طول "آرشین" یعنی ذرع بود. هر آرشین معادل 112 سانتی متر می باشد. از این واحد در حال حاضر فقط در موارد خاص استفاده می شود و کاربرد آن بسیار محدود شده و مانند نقاط دیگر کشور از واحد سنجش متر استفاده می شود. اجزای این واحد سنجش بر حسب ضریب دو می باشد به ترتیب زیر:

آرشین = نیم ذرع که معادل 56 سانتیمتر است.

چارک = یک چهارم ذرع که که معادل 28 سانتیمتر است.

سییه = یک هشتم ذرع که معادل 14 سانتیمتر است

پونزا = یک شانزدهم ذرع که معادل 7 سانتیمتر است

هفدرم = یک سی و دوم ذرع که معادل 3.5 سانتی متر است.

ایپ = طناب، هر ایپ معادل ده ذرع یعنی 1120 سانتیمتر است.

هنوز هم در بازار فرشفروشان تبریز آرشین به عنوان سنجش طول کاربرد دارد.
معیار ریز قالی نیز بر حسب پونزا که یک شانزدهم ذرع می باشد سنجیده می شود. وقتی می گویند که قالی 50 رَج دارد مفهوم آن این است که در هر پونزا یا 7 سانتیمتر عرض یا طول قالی 50 گره یا رَج وجود دار.

مدرس: زهره احمدی

منبع :