دستگاه ، ابزار و نحوه قالی بافی

آموزش بافت قالی(قسمت هشتم)

پس از بستن نخ زه نوبت به چله کشی میرسد چله کشی انواع مختلف دارد.


چله کشی ترکی یا دو طرفه
چله کشی یکطرفه دو زهوار _یک زهوار
چله کشی فارسی که روی زمین چله کشی میشود و بروی دار منتقل میشود.
چله کشی تلفیقی
چله کشی همدانی که چله ها به دور لوله ای با هم تلاقی میکنند.
در چله کشی یکطرفه که بیشتر برای فرش دورو و یا صرفه جویی در مقدار چله مورد استفاده قرار میگیرد دو نخ زه بسته میشود و یا گاها در بعضی شهرها یک نخ زه و سردار حکم نخ زه بالا را انجام میدهد .
در چله کشی,یکطرفه باید کاملا محاسبات با تخمین بالازدگی احتمالی محاسبه شود در غیر اینصورت امکان کم امدن چله برای ادامه کار موجود است .
گلوله نخ چله باید حتما بحالت دورانی گلوله شده باشد تا در هنگام چله کشی براحتی در کف دست حرکت کند.
 گلوله توپک شده چله که باید بصورت دورانی پیچیده شود تا در هنگام چله کشی براحتی در کف دست حرکت کند .
توپک چله که بدرستی پیچیده نشده است و باعث کندی کار در چله کشی میشود.
پس از بستن نخ زهوار شروع چله کشی میکنیم .
در چله کشی ترکی اولین تار از زیر نخ زهوار  پایین شروع میشود و اخرین تار چله کشی روی نخ زهوار پایین تمام میشود.
وبرای چله کشی فارسی اولین تار رو و اخرین تار زیر تمام میشود.
اما در برخی مناطق گره ترکی چپ و راست استفاده میشود و باید چله کشی طبق بافت همان منطقه انجام شود اما استاندارد چله کشی و بافت دو گره ترکی راست و فارسی است.

برای شروع چله کشی ترکی از جاییکه اندازه سیه بندی یا تقسیم بندی انجام شده شروع به گره زدن چله میکنیم و برای شروع چله کشی اماده میشویم باید توجه داشت از ابتدا تا انتهای چله کشی کشش دست یکسان باشد تا از شل و سفتی چله جلوگیری شود و عیوب بالا زدگی یا پایین زدگی یا کیسی فرش بوجود نیاید.

 شروع چله کشی ترکی اولین تار زیر زهوار پایین و روی زهوار بالا و چله بعد برعکس چله قبلی در هنگامیکه به سر سیه بندیها میرسیم باید تعداد چله ها را شمارش بکنیم  و ملاک شمارش چله زه پایین است بعد از شمارش بر روی چله رو یک علامت کوچک برای نشان بزنیم تا مجددا مجبور بشمارش دوباره نشویم دلیل اینکه چله رو باید علامت زده بشود این است که در چله ترکی تار اول زیر و تار دوم رو است و ملاک علامت تار رو حساب میشود.

 با توجه به جهت عبور نخ هر چله برعکس  مسیر قبلی حرکت میکند

در هنگامیکه به سر سیه بندیها میرسیم باید تعداد چله ها را شمارش بکنیم  و ملاک شمارش چله زه پایین است بعد از شمارش بر روی چله رو یک علامت کوچک برای نشان بزنیم تا مجددا مجبور بشمارش دوباره نشویم دلیل اینکه چله رو باید علامت زده بشود این است که در چله ترکی تار اول زیر و تار دوم رو است و ملاک علامت تار رو حساب میشود .

برای شمارش چله سیخ پود کش یا خط,کش فلزی را از جای نخ زه پایین رد میکنیم و چله های روی سیخ را شمارش میکنیم  ملاک شمارش چله نخ زهوار پایین است و برای علامت چله رو علامت زده میشود, باگذاشتن سیخ شمارش چله راحت تر است و خطای شمارش کمتر .

نکته قلقی کار چله کشی :
برای تسریع در چله کشی بسمت دیوار نشسته و در صورت امکان تخته ای بصورت شیب دار پشت دار قالی بگذارید زمانیکه توپک بروی تخته می افتد بخاطر سطح شیب دار توپک بسرعت در دست شما می اید و سرعت چله کشی را بالا میبرد.
نکته دیگر اینکه اگر چله کشی ابریشم انجام میشود چله ابریشم بخاطر سر بودن چله دایما توپک چله پس از هر بار افتادن باز میشود میتوان توپک.را داخل نایلونی انداخته و در نایلون را کمی شل گره بزنیم و با همان نایلون چله کشی کنیم و اگر چله سر بخورد داخل نایلون ریخته میشود و کمتر گره میخورد بهتر است در هنگام چله کشی ابریشم یک بالشت در زیر دار باشد تا چله بروی بالشت افتاده و کمتر باز شود.

در هنگام چله کشی گاهی اماکن ادامه کار نمی باشد برای اینکه توقفی در چله کشی داشته باشیم میتوانیم سر چله را مابین چله ها قفل کنیم گاها برای توقف چله را گره میزنند و اینکار باعث شل شدن چند چله میشود پس بهترین روش قفل کردن چله میباشد .

بهمین ترتیب چله کشی را انجام داده و به سر هر سیه بندی که رسیدیم شمارش میکنیم و علامت میزنیم و در اخر کار باید چله رو تمام شود باید کشش دست در همه جای چله کشی یکنواخت باشد برای انتهای کار بجای گره زدن از قفل چله استفاده میکنیم و پس از اطمینان از تعداد چله توپک نخ را جدا میکنیم.
پس از اتمام چله کشی نوبت به چک کردن چله کشی
از لحاظ درست بودن زیر و رو و
درست بودن تعداد چله طبق نقشه
و اندازه عرض چله ها در زیر دار و سردار طبق محاسبه اولیه است.

چله کشی,باید تا قبل از شروع به زنجیره و بافت کاملا رفع عیب شود در غیر اینصورت این اشکالات در فرش نمایان میشود.

مدرس: زهره احمدی

منبع :