رنگ و رنگرزی

رنگرزی طبیعی (قسمت نهم: رنگرزی الیاف پشم با چغندر)

قسمت‌های گیاه چغندر


محصول زراعی چغندر ریشه ای است بزرگ و آبدار که شامل سه قسمت است ۱) طوقه که قسمت بالائی ضخیم شده و برگها از آن منشأ می گیرد ۲) منطقه کوتاه و صاف در زیر طوقه که گردن گفته می شود . گردن قطورترین منطقه ریشه می باشد ۳) قسمت گوشتی ریشه که ذخیره قند در آن انجام می گیرد . مقدار قند در منطقه گردن و طوقه پایین است مقدار قند در ارقام اصلاح شده به ۱۶ تا ۲۰ درصد می رسد . امراض و کمبود مواد غذایی موجب افزایش ریزیش برگها گشته و عملکرد را پایین می آورد زیرا در این حالت برگهای جدید بوجود می اید که صرفاً بامصرف قند ذخیره شده ریشه رشد می کند . معمولاً ساقه گل دهنده چغنمدر که در سال دوم رشد بوجود می آید از مرکز طوقه رشد می کند گلها کوچک و در روی گل آذین خوشه ای مرکب بطور منفرد با دستجات ۲ تا ۷ گلی مشاهده می شود خود عقیمی و دگرگشتی بر گیاه حاکم است باد عامل مهم در گرده افشانی بشمار می رود .
آفات عمومی
شته سیاه باقله با نام علمی Aphis fabae از افات عمومی محصولات زراعی است این شته بین 2/5 تا ۳ ملیمتر طول داشته و به رنگ سیاه براق و گاهی تا سبز زیتونی دیده می شود این شته از شیره پرورده گیاه تغذیه و باعث پیچیدگی، پژمردگی و زردی برها و حتی خشکیدن آنها می گردد با این آفت می توان با سموم متاسیستوکس، دیمتوات و سوپر اسید مبارزه کرد .
بیماری لکه گرد
بیماری لکه گرد برگ چغندر یکی از بیماریهای مهم چغندر در نواحی گرم و مرطوب است که توسط قارچی بنام Cercospora beticola ایجاد می شود . علائم بیماری پیدایش لکه های گرد کوچکی به قطر ۲ تا ۵میلیمتر به رنگ خاکستری یا قهوه ای مایل به خاکستری با حاشیه قرمز متمایل به قهوه ای روی برگها می باشد . کنترل بیماری با ضد عفونی بذر با فرمالین و سمپاشی مزرعه با ترکیبات مس مانند کوپر اویت انجام می شود. بیماری پوسیدگی ریشه چغندر قندر ظاهراً توسط قارچهای مختلفی تولید می شود این بیماری پس از تشکیل ریشه غده ای به چغندر حمله و موجب پوشیدگی ریشه در ناحیه طوقه می گردد.

مواد وابزار لازم: اسید اگزالیگ،دندانه(آلومینویم قلع نیکل آهن)،بشر1000سی سی(شستشوآلیاف)،بشر600سی سی چهار عدد،شیشه ساعت،ترازو دیجیتالی،آب،بن ماری (حرارت)

شرح آزمایش:ابتدا 12گرم الیاف را با کمک ترازو دیجیتالی به چهار دسته 5گرم تقسیم بندی کرده برا ی شستشوی اولیه (چربی زدایی ) دربشری حاوی 600سی سی آب و8/1 مایع شوینده می اندازیم(سر الیاف ها را گره زده تا در حین عمیلیات رنگرزی در هم پیچیده نشوند) سپس بشر را در بن ماری در دمای 80درجه می گذاریم .به مدت 10دقیقه بعد ازبه پایان رسیدن ده دقیقه الیاف را با آب سردشستشو می دهیم. وسپس با دندانه های (آلومینویم،قلع،نیکل،آهن)رنگرزی انجام میدهیم.به این ترتیب که:
حمام1)آب150سی سی،اسید اگزالیک2سی سی،دندانه آلومینوم،چغندر 1گرم
حمام2) آب150سی سی،اسید اگزالیک2سی سی،دندانه آهن،چغندر 1گرم
حمام3) آب150سی سی،اسید اگزالیک2سی سی،دندانه قلع،چغندر 1گرم
حمام4) آب150سی سی،اسید اگزالیک2سی سی،دندانه نیکل،چغندر 1گرم
درحمام ها ابتدا آب واسید ودندانه ریخته وبه مدت 5دقیقه در دمای محیط بماند بعد الیاف ورنگ را میریزیم.سپس حمام ها را در بن ماری میگذاریم 20دقیقه طول میکشد تا به دمای جوش میرسد سپس 45دقیقه در دمای جوش می ماند در حین جوشیدن رنگ آب کاملا سرخابی می شود.بعد حمام ها را بیرون آورده تادمای آن پایین بیاید به 80برسد سپس تخلیه وشستشوی الیاف.
مشاهدات←
حمام1)زرد قناری
حمام2)خاکستری
حمام3)زرشکی تیره
حمام4) زرد نارنجی

 نتیجه گیری: رنگدانه هر گیاه نسبت به دندانه های مختلف عکس العمل مختلف نشان داده ورنگ مختلف به خود را میگیرند.

نویسنده: معصومه صالحی

 

منبع :