مرمت و شستشوی فرش

کجی در فرش (کجی بغل)

میتوان کجی ها را به دو دسته تقسیم کرد:


1_کجی هایی که در حین بافت و پس از بریده شدن قابل رویت هستند.
2_کجی هایی که بعد از شستشوی فرش بوجود می آیند.

عامل هردو دسته ممکن هست مشترک باشد.

عوامل کجی :

1_ چله دوانی یا چله کسی غیر اصولی
2_عدم مهارت در پود دهی
3_ضخامت نخ یا کوبیدن بیش از اندازه
4_تغییر جنس پود
5_تغییر تاب و سایزپود
6_تغییر بافنده فرش یا به عبارتی دودست شدن ویا چند دست شدن بافت
7_ دار غیر استاندارد و معیوب.

کجی و چله دوانی یا چله کسی غیر اصولی

یکی از عوامل کج شدن قالی عدم چله دوانی اصولی هست به این شکل که در قالی های ترک بافت که کنار پیچ نمیشوند و یا فارس بافتی که کنارپیچ می شوند اگر چله دوان نا آگاه باشد و معادله اندازه عرض چله های زیر دار و سردار را نداند و یا بطور کلی چله دوانی اصولی انجام ندهد ،باعث کجی میشود.در این صورت ممکن هست عرض فرش با پیشرفت بافت کم یا زیاد شود.

همچنین در قالی هایی با چله فارسی و یا چله ترکی هنگام پایین کشی و یا چرخاندن چله تراکم و پهنای چله ها تغییر کند میتواند باعث کجی شود.

2_کجی و عدم مهارت در پود دهی
اگر بافنده فرش پودهی یکنواختی نداشته باشد و پودها را بصورت یکنواخت نکشد قالی دچار کجی می شود مخصوصا در فرش هایی که پودها بصورت رفت و برگشت اجرا میشوند.

3_کجی وضخامت نخ یا کوبیدن بیش از اندازه.
اتفاق می افتد که نخ مورد استفاده برای بافت ضخامت بیشتری نسبت به رجشمار یا تراکم قالی دارد. در این صورت تراکم طولی فرش بیشتر از تراکم عرضی می شود و بافنده مجبور است برای اینکه تراکم را اندازه در بیاورد دفه بیشتری بکوبد در واقع از بالازدگی کار جلوگیری کند. در اینصورت تارها با گذشت زمان و بافته شدن رجهای بیشتر به دلیل فشار گره ها ازاز هم فاصله میگیرند وعرض قالی به مرور بیشتر میشود..
این مشکل در حاشیه پهن های کناری بیشتر مشهود است و عرض حاشیه با پیشرفت بافت بازتر می شود..

همین اتفاق زمانی دیگر هم ممکن هست روی بدهد. ممکن هست همه مصالح به کار رفته در قالی متناسب حجم و تراکم مورد نظر باشد اما بافنده با کوبیدن بیش از اندازه دفه باعث فشردگی بیش از اندازه رج ها و در نتیجه تراکم بیش از اندازه طولی و کوبیدگی و کوتاه نشستگی قالی بشود که این تراکم زیاد باز هم به مرور فاصله تارها را از یکدیگر زیاد می کند عرض قالی در پهنا به مرور زیاد تر می شود.

4_کجی و جنس پود

اگر در حین بافت یک فرش،مخصوصا فرشهای بزرگ پارچه به هر دلیلی نوع جنس پود تغییر کند مثلا قسمتی از پود فرش ابریشم یا کتان باشد و قسمتی دیگر پنبه به دلیل تفاوت خاصیت ارتجاعی آنها در مقابل آب و سایر عوامل فرش دچار کجی میشود..

5_کجی و تاب و سایز پود

تغییر نوع تاب پود و همچنین سایز و ضخامت پود هم میتواند عامل موثری در کجی های عرضی باشد. معمولا پودهای یک تاب خاصیت ارتجاعی کمتری دارند و در عوض پودهای پرتاب یا سه تاب خاصیت ارتجاعی بیشتری دارند..

6_کجی و دودست شدن

در قالی هایی که بافنده آنها تغییر می کند به دلیل تغییر سبک و شکل پودهی ممکن هست قالی دچار کجی شود..
در این قالی ها ممکن هست اندازه کشش پود ،مخصوصا پود زیر توسط هرکدام از بافندها متغییر باشد..
از قدیم مرسوم بوده که اگر قالی توسط چند بافنده بافته شود یک نفر ار آنها مسول پود دهی می شده است..

7_ دار غیر استاندارد و معیوب. دار غیر استاندارد و معیوب هم عامل موثری هست.

نویسنده ؛هادی پور جهان

 

 

منبع :