دستگاه ، ابزار و نحوه قالی بافی

آموزش بافت قالی(قسمت یازدهم)

پس از قرار دادن هاف و تسمه در چله کشی نوبت به زدن زنجیره میرسد

تعریف زنجیره

به منظور ثابت نگه داشتن چله ها و استحکام ابتدا و انتهای فرش و به نظم کشیدن چله ها بکار برده می شود.

زنجیره به دو صورت انجام میشود

زنجیره متداخل(۱۰برابر عرض چله کشی)

زنجیره قایقی(۵برابر عرض چله کشی)

زنجیره متداخل نخی به اندازه ۱۰برابر عرض چله کشی از جنس نخ چله می بریم و دولا میکنیم و از سمت چپ یا راست شروع به گرفتن جفت جفت چله (یکی زیر تسمه و یکی روی تسمه) می کنیم باید دقت شود که کاملا هر جفت چله (ترکی باف) زیر سمت راست و رو سمت چپ گرفته شود در زنجیره و تا به اخر چله ها را جفت به جفت میگیریم

برابر عرض چله کشی از جنس نخ چله برای زنجیره متداخل استفاده میکنیم

از سمت چپ یا راست سر حلقه نخ را از پشت جفت اول میبریم

گلوله نخ را از داخل حلقه نخ رد میکنیم و تا پایین ما اوریم این گره قلابی شروع زنجیره متداخل میباشد.

برای زنجیره قایقی ۵برابر عرض چله کشی از سمت راست یا چپ جفت اول را میگیریم و نخ چله را بصورت یک لا دور جفت اول گره میزنیم و جفت ,جفت چله ها را گرفته و نخ چله را بدور هر جفت میپیچیم این نوع زنجیره استحکام کمتری دارد و نیاز به دفه کوبیدن زیاد ندارد.

پس از اتمام زنجیره انتهای دو سر نخ زنجیره را گره میزنیم به اندازه ریشه فرش نخ چله را میبریم که بعداز اتمام فرش قاطی ریشه پایین فرش شود.

پس از اتمام زنجیره باید چک کنیم ببینیم که ایا زنجیره درست زده شده است یا نه,جفت چله هایی که میگیریم برای زنجیره باید از پایین سردار تا بالای سردار هر دور در موازات هم باشند و پیچ خردگی نداشته باشد.

اشکالات زنجیره ممکن است اینگونه نمایان شود.

تار آخر از چله ها در اخر بماند

پیچ خردگی در چله ها

جا ماندن چله از پشت زنجیره

برای زنجیره قایقی ۵برابر عرض چله کشی از سمت راست یا چپ جفت اول را میگیریم و نخ چله را بصورت یک لا دور جفت اول گره میزنیم و جفت ,جفت چله ها را گرفته و نخ چله را بدور هر جفت میپیچیم این نوع زنجیره استحکام کمتری دارد و نیاز به دفه کوبیدن زیاد ندارد.

پس از اتمام زنجیره انتهای دو سر نخ زنجیره را گره میزنیم به اندازه ریشه فرش نخ چله را میبریم که بعداز اتمام فرش قاطی ریشه پایین فرش شود.

پس از اتمام زنجیره باید چک کنیم ببینیم که ایا زنجیره درست زده شده است یا نه,جفت چله هایی که میگیریم برای زنجیره باید از پایین سردار تا بالای سردار هر دور در موازات هم باشند و پیچ خردگی نداشته باشد.

اشکالات زنجیره ممکن است اینگونه نمایان شود

تار آخر از چله ها در اخر بماند

پیچ خردگی در چله ها

جا ماندن چله از پشت زنجیره

در پایان زنجیره ,باید کاملا صاف باشد زیرا گلیمه و بافت بر روی این پایه زده میشود.

اشکالاتی که ممکن است در زنجیره بوجود اید پیچ خردگی چله ها در اثر اشتباه گرفتن زیر و رو چله ویا بدلیل سفت زدن زنجیره چله ها بهم چسبیده شود.

در صورت جابجا گرفتن چله ها و یا سفتی زنجیره در زنجیره, باید تا قبل از وارد شدن به گلیمه و بافت انرا درست کنیم برای رفع ایراد ,هم میتوانیم زنجیره را بشکافیم و هم میتوانیم یک ردیف زنجیره قایقی روی زنجیره متداخل بزنیم.

زیرا برای هنرجوی مبتدی شکافتن زنجیره سخت است و یا اینکه در اثر دفه کوبیدن یا شکافتن امکان پارگی چله است بنابراین بهترین راه زدن قایقی است با این تفاوت که اینبار باید جفت چله ها را از قسمت زه پایین بگیریم زیرا وقتی جفت چله ها پیچ داشته باشد ما باید این پیچ چله را رفع کنیم بنابراین نخ زهی که ذر قسمت قبل گفتیم نمیبریم اینحا به کمک هنرجو می اید و از قسمت نخ زه جفت چله درست رامیگیریم و قایقی رو زنجیره میزنیم.

جفت چله وقتی درست گرفته شده باشد به این حالت نمایان است

زمانیکه حالت چله کشی در زنجیره نظم خود را از دست بدهد امکان اشتباه در زنجیره است

 پیچ خردگی زنجیره بدلیل اشتباه گرفتن جفت چله که این عیب در قسمت گلیمه باعث پیچ خردن پود نازک و سفت زده شدن پود نازک میشود

در اموزش بصورت تیوری گفته میشود که پس از گذاشتن تسمه باید نخ زه بریده شود اما بصورت تحربی بهتر است که این نخ تا پایان زنجیره و ردیف اول پود ضخیم باقی بماند تا در صورت بروز مشگل با استفاده از ابن نخ عیوب را برطرف کنیم

در اینجا نخ زه بما کمک میکند تا با گرفتن جفت چله درست یک ردیف قایقی روی زنجیره اشتباه بزنیم و چله های اشتباه را در کنار هم بیندازیم تا تای همدیگر در کنار هم قرار گیرند.

در صورت جابجا گرفتن چله ها و یا سفتی زنجیره در زنجیره, باید تا قبل از وارد شدن به گلیمه و بافت انرا درست کنیم برای رفع ایراد ,هم میتوانیم زنجیره را بشکافیم و هم میتوانیم یک ردیف زنجیره قایقی روی زنجیره متداخل بزنیم

زیرا برای هنرجوی مبتدی شکافتن زنجیره سخت است و یا اینکه در اثر دفه کوبیدن یا شکافتن امکان پارگی چله است بنابراین بهترین راه زدن قایقی است با این تفاوت که اینبار باید جفت چله ها را از قسمت زه پایین بگیریم زیرا وقتی جفت چله ها پیچ داشته باشد ما باید این پیچ چله را رفع کنیم بنابراین نخ زهی که ذر قسمت قبل گفتیم نمیبریم اینحا به کمک هنرجو می اید و از قسمت نخ زه جفت چله درست رامیگیریم و قایقی رو زنجیره میزنیم.

جفت چله وقتی درست گرفته شده باشد به این حالت نمایان است

طرز زدن قایقی روی زنجیره جهت اصلاح پیچ چله در زنجیره

ردیف قایقی روی زنجیره جهت اصلاح پیچ چله ها

طرز زدن قایقی روی زنجیره جهت اصلاح پیچ چله در زنجیره

ردیف قایقی روی زنجیره جهت اصلاح پیچ چله ها

زمانیکه زنجیره سفت زده شده باشد و کاملا در یک خط,صاف نباشد و بهمان صورت گلیمه و بافت روی ان انجام شود سبب پستی و بلندی در شروع کار میشود و در بعضی قسمتها بالا گی و.پایین زدگی ایجاد میکند و همچنین زمانیکه زنجیره سفت زده شده باشد رد کردن سیخ پود کش برای کشیدن پود ضخیم به سختی انجام میشود که هنرجو ناچار است با دست چله ها رازیر و رو کند که بسیار وقت گیر است

اما نخ زهی که در ابتدا گفتیم بریده نشود اینجا بکمک هنرجو می اید و میتوانیم از جای نخ زه سیخ را رد کنیم و یک ردیف پود ضخیم بکشیم و سپس نخ زه را ببریم و روی زنجیره بکوبیم با اینکار براحتی چله ها یکنواخت میشود

باید در هنگام زنجیره متداخل هر چند دانه زنحیره چند مرتبه دفه کوبیده شود تا سطح زنجیره یکنواحت و صاف شود

نکته پس از رفع عیوب زنجیره و اطمینان از درستی چله ها اخرین مرحله کنترل مجدد صافی تسمه یا خط کش است,قبل از شروع زنجیره ما تسمه را از لحاظ صافیزکنترل کردیم و شروع به زدن زنجیره کردیم اما اکثر اوقات در اثر کوبیدن دفه برای زنجیره تسمه جابجا میشود و جابجایی تسمه باعث بروز عیب سرکجی فرش میشود بنابرابن بار دیگر تا قبل از گلیمه از صافی تسمه در کار مطمن میشویم و سپس شروع به زدن گلیمه میکنیم.

مدرس: زهره احمدی

منبع :