دستگاه ، ابزار و نحوه قالی بافی

تحقیق در مورد ساختار بافت سوماک

سوماک تخت بافته ای هست که برخلاف گلیم یک رویه میباشد که از پیچش پشم دور تارها به وجود میاید.


ساختار سوماک یا تماما از پشم میباشد یا تارها از پنبه و طرح از پشم میباشد و پوت ها از پشم ،معمولا از یک پوت و در بعضی مواقع از دو پوت رفت و برگشت یک اندازه تشکیل میشود. پوت سوماک هیچ نقشی در طرح ان نداردو فقط برای استحکام دادن به ساختارسوماک کمک میکند. طریقه بافت سوماک به طریقه پیچشی میباشد که حدود ۶ حالت ان را اجمالی توضیح خواهیم داد.
در بافت سوماک بعد از این که پوت گذاری میشود پشم که نقشه و طرح را تشکیل میدهد به دور ۲ عدد از تارها پیچ میخورد و طرح سومام را تشکیل میدهد .پشمی که به دور ۲عدد تار پیچ میخوردبعضی مواقع برای تشکیل طرح بعدی میتواند به طرف بالا یا بغل و یا حالت های دیگر میرود تا از بقیه پشم استفاده شود و بعد از اتمام پشم اضافه پشم به پشت سوماک فرستاده میشود.سوماک معمولا تک پوته میباشد که در بعضی مواقع دو پوته نیز دیده میشود.
۱- سوماک پوت دار راست بافت ( بافت ساده از یک طرف )
عکس شماره ۲۰
پشمی که طرح را تشکیل میدهد روی ۲ عدد تار از طرف بیرون تارها به صورت بالا یا پایین پیچ میخورد، در این روش برجستگی طرح بیشتر میباشد

۲- سوماک پوت دار برعکس بافت( بافت ساده )
عکس شماره ۲۴
برعکس حالت قبل میباشد
پشمی که طرح را تشکیل میدهد روی ۲ عدد تار از طرف داخل تارها به طرف بالا یا پایین پیچ میخورد
در این روش برجستگی کمتر از حالت  شماره ۱ می باشد و بیشتر سوماک ها را با این روش میبافند

۳- سوماک پوت دار به شکل پشت ماهی
عکس شماره ۲۲
پشم تشکیل دهنده طرح در هر ردیف به شکل های بر عکس از روی ۲ عدد تار پیچ میخورد و بافت سوماک به شکا پشت ماهی برجسته میشود. پشم های پیچ داده شده در یک ردیف به طرف راست و در ردیف بعدی به طرف چپ حرکت می کنند و این سبب میشود بافت سوماک به شکل پشت ماهی دیده شود.
این شکا بافت را بیشتر در غرب اناتولی و اناتولی مرکزی  ( قازی انتپ  ، مالاتیا ، توروس ) میتوان دید

۴- سوماک پوت دار چپ راست
عکس شماره  ۲۵
حالت پیچ برعکس میباشد ، پشم تشکیل دهنده طرح از طرف روی تارها  در هر ردیف روی ۲ جفت تار پیچ میخورد
در یک ردیف پشم از طرف پشت می اید به طرف رو و در ردیف بعدی پشم از طرف رو میرود به طرف پشت ، یعنی موقع پیچ روی ۲ جفت یا ۳ جفت انجام میگیرد

۵- سوماک های بدون پوت ساده بافت
عکس شماره ۲۱
حالت بافت  شماره ۱ میباشد که بین هر ردیف بافته شده پوت گذاری نیشود
بیشترین مکان هایی که از این روش برای بافت استفاده میشود
مالاتیا ، قازی انتپ ، دیار بکر ، الاغیز ، میباشد و به نام بافت جورابی معروف است
این روش بافت بیشتر برای بافت قسمت روی چوال ها به کار میرود

۶- سوماک بدون پوت پشت ماهی
عکس شماره  ۲۳
حالت بافت شماره ۳ است که بین هر ردیف بافت پوت گذاری نمیشود
در ردیف اول پشم از طرف بالا به پایین و در ردیف بعدی پشم از طرف پایین به بالا روی تار ها پیچ  میخورد و طرح به شکل پشت ماهی دیده میشود
این روش را در غرب اناتولی طرز بافت جورابی مینامند

نوشته: داوود گوهری

منبع :