در حاشیه

حشره بید - سوسک سیاه قالی

بید از آفت های مهمی است که خسارت زیادی به فرش وارد می کند. تعداد زیادی از فرش های نفیسی که در گذشته بافته شده بود در اثر این آفت از بین رفته و نابود شده اند و در حال حاضر از آنها فقط نام و خاطره ای باقی مانده است. ما قبل از آگاهی با شیوه های مبارزه با آن بیولوژی این حشره را مطالعه می کنیم.

 

حشره ی بید پروانه ی کوچکی است به نام علمی Tincola Biselliella به رنگ زرد که طول بدن آن 9 تا 12 میلی متر است. پروانه های ماده در طول 2 تا 3 هفته از عمر خود در حدود صد تخم در محل تاخوردگی فرش و یا سایر منسوجات پشمی می گذارند. تخم های این پروانه در یکی از مراحل عمر خود به صورت لاور در می آیند و تنها این لاورها هستند که با تنیدن تار در روی پشم و حفر دالان هایی در داخل الیاف به آن صدمه می زنند. یک حشره ی بید قادر است پس از چهار نسل در حدود 42 کیلومتر پشم را نابود کند.

با تمامی خطرهایی که این حشره برای فرش دارد مبارزه با آن به طور کامل امکان پذیر و آسان است. در ایران و برخی از نقاط دنیا مرسوم است که هنگام مسافرت های طولانی فرش ها را لوله و یا تا کرده و در میان آنها حبه های نفتالین و یا کافور قرار می دهند تا بخارهای متصاعده از این مواد محیط زیست را برای این حشره نامناسب کند که البته طریقه ای نسبتا قدیمی ولی در هر صورت با ارزش و مفید است.

طریقه ی دیگری برای مبارزه با این حشره معمول است و آن این است که با داروهای ضد بید که به صورت کپسول های محتوی گازهای حشره کش به بازار عرضه می شوند هر چند یکبار پشت و روی فرش را گردپاشی و یا به اصطلاح جدید اسپری می کنند.

به طور معمول داروهای ضد بید بر دو قسمند : نوع اول آنهایی که پشم را غیر ماکول می کنند و نتیجه حشره و لار و بید از خوردن آن خودداری می کنند و نوع دیگر آنهایی هستند که حشره و یا لار و بید بعد از خوردن آن از بین می رود. این مواد را می توان در مراحل مختلف پشم شویی ، رنگرزی و حتی بعد از آن که فرش بافته شد با آن آغشته کرد. ما در اینجا فقط به عمل ضد بید کردن قالی بافته شده به طور مختصر اشاره می کنیم.

در این مرحله فرش را با محلول شیمیایی در درجه حرارت معینی ، که در بروشور داروها مندرج است ، شست و شو می دهند. سپس فرش را در دستگاه های آب گیر قرار می دهند تا آب آن خارج شود و چنانکه در قالی شویی های سنتی ایران مرسوم است آب آن را با بیلچه های مخصوص خارج کرده و این عمل را چندین بار تکرار می کنند تا پرزهای فرش به طور کامل محلول شیمیایی را جذب کنند و پس از این عمل از شست و شوی فرش خودداری و آن را همان گونه خشک می کنند.

برخی از خانم های خانه دار اروپایی برای جلوگیری از صدمه های حشره بید ، فرش های خود را در میان صفحه های روزنامه که محتوی مقدار زیادی هیدرو کربورهای نفتی است لوله کرده و به مدت های طولانی آنها را به این طریق محافظت می کنند. ولی مهمترین توصیه ی ما برای جلوگیری از بید خوردگی فرش ها این است که در صورت امکان هر روز با باز گذاردن پنجره ها و درب های اتاق و سالن ها برای مدتی به فرش های جریان هوا داده شود.

سوسک سیاه قالی با نام علمی Attagenus Piceus SP حشره ای است به رنگ سیاه که طول بدن آن 3 تا 6 میلی متر است. حشره کامل به علت عدم رغبت به تغذیه از الیاف پشمی خطر اقتصادی ندارد و مانند حشره ی بید خسارت عمده مربوط به لاروهای آن است که از پوست و پشم و پر تغذیه می کنند. رشد و نمو این لاروها با کندی صورت می گیرد.

منبع : افسانه جاویدان فرش ایران

منبع :