در حاشیه

زیراندازها و بشر (بخش اول)

از همان زمان که بشر از پوست حیوانات برای کفپوش و رواندازش استفاده می کرد از جنبه های دیگر آن همچون زیبایی و تنوع هم غافل نبود.

 

اختراع سوزن و نخ بی تردید قدم مهمی در این زمینه بود و آن چیزی حدود بیست تا بیست و شش هزار سال پیش به وقوع پیوست. این اختراع به بشر امکان داد تغییراتی در شکل طبیعی پوست به وجود آورد و با دوختن آن ها در کنار هم ویا روی هم ، پوست را بزرگتر و یا متنوعتر کند و از این طریق به برخی از امیال زیبا شناختی خود دست یابد. این امیال که در آغاز احتمالا از کنار هم قرار دادن دو پوست از دو رنگ مختلف فراتر نمی رفت ، کم کم متنوعتر گردید و طرح های ساده و مقرون به صرفه چون راه راه و خانه درهم را پدید آورد. دسترسی به این مراحل سریع و آسان نیود و هزاران سال تجربه و تمرین را در پی داشت. اما حاصل کار چنان دلپسند و مقبول بود که بشر آن را هیچگاه از یاد نبرد و هنوز هم که هنوز است و بشر توانسته با پشم گوسفندانش انواع فرش ها را با طرح ها و رنگ های دلفریب ببافد ، سرهم کردن پوست را از یاد نبرده است. و هنوز شبانان و روستاییان مناطق دور افتاده قرقیزستان و ازبکستان همان روش اجدادی خود را با بریدن و دوختن پوست گوسفندانشان به کار می برند و برخی از گرمترین و نرمترین زیراندازها و رواندازها را می سازند.

رام کردن گوسفند و بز در هزاره هفتم پیش از میلاد قدم دیگری در راه پیشرفت بشر در کار زیرانداز بود ، اما هنوز زمان بهره وری از آن فرا نرسیده بود. در این زمان بشر ریستن و بافتن را می دانست و با الیاف گیاهی و عمدتا کتان ، منسوجاتی می بافت ، اما هنوز به الیاف حیوانی دست نیافته بود ، زیرا هنوز پوست گوسفند و بز به شکل امروزی آن در نیامده بود ، الیاف پوست آنها کوتاه و شبیه به پوست آهو بود. این مشکل این بار به دست طبیعت بر طرف گردید و با تغییراتی که در هزاره چهارم پیش از میلاد در جو زمین پدید آمد الیاف پشم گوسفند و بز رو به رشد گذاشت و این امر انقلابی بزرگ در زمینه بافتنی ها و منسوجات در پی آورد. مرکز این انقلابات و تحولات خاور نزدیک حد فاصل سواحل دریای خزر تا دره های نیل بود.

منبع : کتاب گبه هنر زیرپا

منبع :