در حاشیه

گبه و گبه سان (بخش دوم)

از اشارات مورخان و شاعران که بگذریم، آنچه هنوز باقی مانده و به ما به ارث رسیده نیز در خور ملاحظه است و اشاره مختصری به آن ها ارتباط مستقیم و یا غیر مستقیم آن ها را به گبه هویدا می کند. غرض از ارتباط مستقیم، ارتباط ساختاری و یا وجوه مشترک ساختاری است که برخی از این فرش ها با هم دارند و منظور از رابطه  غیر مستقیم، ظاهر مشابه و همگون این فرش ها و باطن یا ساختار ناهمگون نشان می باشد.

 

بی تردید ترکیه به ویژه مرکز و شرق آن یکی از مهمترین مراکز تولید فرش های پوست مانند و پرز بلند بوده و هنوز هم هست. درباره انواع فرش های پرز بلند و پوست مانند ترکیه تاکنون مقالات زیادی نوشته شده و در اینجا نیاز به تکرار آنها نیست.اما هر گاه قرار باشد مقایه سه ای بین انها و گبه صورت گیرد، بد نیست به برخی آز ان ها اشاره مختصری بشود. نزدیکترین این فرش ها به گبه، تولو نام دارد. تولو هم مثل گبه فرشی پرز بلند است و از پشم نرم بافته می شود و مثل گبه، تعداد پودهای ان متعدد است و گاه تا 16 رج میرسد، اما از سه رج کمتر نمی شود. نوعی تولو هم هست که بافتی متفاوت با بافت های معمول دارد و آن نوعی پیچباف با خواب بلند و حلقه دار است.

تولو در طرح های نسبتا محدود بافته می شود. برخی از طرح ها به مراتب رایج تر از بقیه اند. از جمله این ها باید از طرح مهراب مکرر نام برد که زمینه کار با محراب هایی که پشت سر هم قرار گرفته، پوشیده شده است. علاوه بر طرح، رنگ آمیزی تولو هم محدود است و در آن بیشتر از پشم خود رنگ و رنگ های قهوه ای ، بژ و خاکستری استفاده شده است.

گروه دیگری از فرش های خواب بلند ترکیه فلیکی نام دارد. فلیکی که در زبان ترکی به معنای بز و یا ((بز مانند)) است، با ظاهر این فرش همخوانی زیادی دارد. نه تنها فلیکی از موی بز بافته می شود، بلکه موی بز همانطور که از بز چیده می شود، به فرش گره زده می شود. این موها را حتی نمی ریسند، بلکه ان ها را دسته دسته کرده و هر دسته را چون ریسمانی به تارهای فرش گره می زنند. نتیجتا خواب فرش های فلیکی بسیار بلند و از همه فرش های گبه سان بلندتر است و گاه تا 20 سانتیمتر می رسد. حاصل این پرز بلند این است که می تواند روی پودهای بیشتر را بپوشاند. به همین جهت تعداد پودهایی که بین دو رج گره قرار می گیرد، گاه از 50 رج فراتر می رود و از حاصل آن پهنه ها را می پوشاند. به عبارت دیگر می توان گفت که فلیکی گلیمی است که در هر 10 تا 15 سانتیمتر ان یک رج گره پرزدار بافته شده است.

منبع : کتاب گبه هنر زیرپا 

منبع :