در حاشیه

گبه و گبه سان (بخش سوم)

طرح و رنگ آمیزی فلیکی نیز با گبه فرق دارد. طرح اغلب فلیکی ها ساده و یکدست است. به همین جهت هم گاه فلیکی با مو و پشم خود رنگ می شود، سپس فرش بافته شده به دیگ رنگ انداخته و همه ان، از تار پود گرفته تا پرز فرش به رنگ یکدست در می آید.رنگ های یکدست و تندی چون ارغوانی، قرمز، زرد، سرمه ای، از رنگ های رایج فلیکی است.

 

همه فلیکی ها یک رنگ و بی نقشه نیستند، برخی از انها دارای نقشه های بسیار ساده از جمله خانه در هم اند. این فلیکی ها تعداد پودشان از فلیکی های یک رنگ _ که در بالا ذکرشان رفت_کمتر است.مهمترین مرکز فلیکی بافی ترکیه، کاراپینار Karapinar است. در ایران کردهای غربی هم فلیکی بافته اند اما محصولات اخیر ان ها محقر است. از قشقایی ها چند فلیکی دیده شده. این امر نشانگر آنست که دسته هایی از این قوم همچنانکه خودشان می گویند از سرزمین روم  (ترکیه) به جنوب غربی ایران آمده اند.

از فرش های خواب بلند دیگر ترکیه باید از فرش های عشایر یونچو یاد کرد که به همین اسم نامیده می شوند. این فرش ها علی رغم خواب بلندشان گیرایی و مرغوبیت فلیکی را ندارند. فرش خواب بلند دیگری هم در ترکیه و در منطقه کاپادوکیه بافته می شود که یاتاک نام دارد. این فرش ها طرح هایی شبیه فرش های سنتی دارند.
فرش های پرز بلند دیگری هم هستند که ظاهری مشابه دسته های فوق الذکر دارند اما باطنشان متغایر است. علی رغم ظاهر پشمالویی که این فرش ها دارند، با گره پرزدار بافته نشده اند، بلکه کلا گیلم باف اند، گلیمی که از موی بز برروی تارهای ظریف نخ بافته شده سپس با شانه ای اهنی، پرز روی ان به طرف بیرون کشیده شده است. چنانچه قبلا هم اشاره شد، این فرش ها پیشتر در مناطق بسیاری از دامنه های زاگرس در ترکیه و ایران تولید می شده،   اما اکنون رو به تحلیل رفته است.

فرش هایی که به آن ها اشاره شد، انحصارا محصول خاور نزدیک و دامنه های زاگرس اند. در آسیای مرکزی و در تبت انواع دیگری از فرش های پرز بلند و پوست مانند تولید می شوند که از بحث ما خارج اند. علاوه بر این مناطق که جملگی در قاره آسیا قرار گرفته اند در افریقا به ویژه در مراکش، در شمال اروپا به ویژه در فلاند نوعی فرش پوست مانند به نام rya rug بافته می شده که ظاهری شبیه گبه دارد. این کتاب که هم خود را بر گبه _ و نه فرش های پرز بلند دیگر _ متمرکز کرده، سعی کرده طی صفحات اینده ابتدا به ریشه های تاریخی این هنر و سپس به احوال دیگر آن بپردازد.

منبع : کتاب گبه هنر زیرپا 

منبع :