در حاشیه

اولین خریداران گبه

صادرات گبه در یکصد سال اخیر به امریکا و اروپا، این سئوال را پیش می آورد که درآن زمان این گبه ها برای چه کسانی خریداری می شده و یا خریداران اولین گبه در آمریکا و اروپا چه اشخاصی بوده اند . اطلاعات مربوط به این قسمت به ویژه اوایل آن هر چند بسیار نازل است، اما ارزش بازگویی دارد.

 

از اولین گبه ها که در یکصد سال پیش به امریکا رفته و ممفورد به آن ها اشاره می کند، تقریبا هیچ اطلاعی به جا نمانده است. بعید نیست یکی از آن ها گبه ها، گبه ای باشد که هم اکنون به آن می پردازیم. این گبه که هم از لحاظ اندازه و هم حاشیه و متن و هم تزئینات گلیم باف دو انتها با گفته های ممفورد برابری دارد و با اندازه 1.5 *2 متر، حاشیه های پی در پی، هر یک 7 تا 10 سانتیمتر و رنگ های راه راه ، فاقد طرح و ((ویژگی های شطرنجی دو سر فرش های شیراز)) همخوانی نزدیکی دارد، می تواند یکی از گبه های مورد سخن ممفورد باشد. زیرا علاوه بر ویژگی هایی که به آن اشاره شد، سائیدگی آن نیز حکایت از صد سال پا خوردگی پس از خروج از وطن دارد.
این گبه که اکنون متعلق به آقای سیمرمن است. قبلا به راف یوهه مجموعه دار فقید امریکایی تغلق داشته است. البته صاحب این قلم موفق نشد بفهمد یوهه آنرا در چه تاریخی بدست آورده. آنچه مسلم است در سال 1983 این گبه درتعلق راف یوهه بوده است. دو گبه دیگر هم در آمریکا شناسایی شده که بعید نیست آن ها نیز در همان دهه ای که ممفورد به آن ها اشاره می کند و یا اندکی دیرتر به آمریکا وارد شده باشد. این هر دو گبه در ابتدا متعلق به مجوعه جورج مایر بوده و وی آن ها را به موزه منسوجات واشنگتن بخشیده است. خوشبختانه از گبه های مایر اطلاعات بیشتری باقی مانده است. بر مبنای این اطلاعات مایر یکی از این دو گبه را در سال 1940 و دیگری را در 1957 خریداری و هر دو را به موزه تکستایل (منسوجات) واشنگتن بخشیده است. گبه اول 129*258 سانتیمتر و داری طرح سه لوزی است و گبه دوم 123 *195 سانتیمتر و زمینه  ساده و لوزی کوچکی در میان و چهار لچک فاقد تزیینات در چهار گوشه دارد.
از گبه های اولیه که به آمریکا صادر شده، جز این سه گبه، گبه دیگری شناخته شده نیست. حال آنکه مطابق گفته های ممفورد تعداد این گبه  می بایست بیش از این بوده باشد.
اطلاعات مربوط به اولین صادرات گبه به اروپا، از اطلاعات آمریکا هم نازل تر است اگر وجود گبه ای قدیمی در موزه بودا پست The Museum of Applied Arts نمی بود،شاید می شد، صادرات گبه را به اورپا مربوط به دهه های اخیر شمرد. اما وجود این گبه که به احتمال زیاد قبل جنگ جهانی دوم و تثبیت رژیم کمونیستی و بسته شدن درها، در مجارستان بوده، نشانه ای از وجود علاقمندانی به گبه در مجارستان و احتمالا اروپا دارد.

منبع : کتاب گبه هنر زیرپا

منبع :