کسب و کار

تحقیق پیرامون اشتغال در فرش دستباف با تکیه بر فرصتها و تهدیدها

پژوهشگران: پاشا نوراله (مسئول طرح)

چکیده:

بحث اشتغال در جامعه ایران از مقوله های اساسی و خاص است. رشد سریع بیکاری و ناکام ماندن تلاش مسوولین برای مهار نرخ بیکاری، موجب فراهم نمودن جوی شتاب زده برای دسترسی آسان و سریع به کار شده است. از آنجائیکه اشتغالزایی در تولید فرش دستباف به دلیل نیاز به سرمایه گذاری اندک، آسان است ممکن است، تبعاتی ناخوشایند، ناشی از عرضه بیشتر از تقاضای نیروی کار در این هنر- صنعت داشته باشد.
از طرف دیگر اشتغال در تولید فرش دستباف فرصتی است برای اشتغال بخشی از نیروی توسعه کشور (زنان) در بخش صنعت و بستری است برای اشتغال طبقه پایین جامعه که عمدتا در روستاها فعالیت می کنند.
اشتغال در تولید فرش دستباف به سبب فرصتها و تهدیدهایی که دارد، عرصه ناشناخته ای ایجاد کرده است که پای تصمیم گیری را سست می کند. با شناخت وضعیت اشتغال در این بخش می توان رویکردی منسجم تر و مطمئن تر داشت.
تاکید و تمرکز تحقیق بر مطالعه نیروی انسانی شاغل در تولید فرش دستباف بطور اعم و حدمطلوب اشتغال در این بخش به طور اخص بوده است. نیروی انسانی شاغل در زمینه اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی در محیطی فعالیت می کنند که کنش عاملان در آن شکل می گیرد.
روش تحقیق در این مطالعه بر محور مطالعات اکتشافی، کتابخانه ای و میدانی برنامه ریزی شده است. روش نمونه گیری در این تحقیق "چند مرحله ای تصادفی" است. با این روش شش استان کشور با توجه به ویژگیهای مختلف اشتغال برای مطالعه انتخاب شده اند. این استانها عبارت است از استان آذربایجان شرقی، خراسان، چهارمحال و بختیاری، فارس، مازندران و سیستان و بلوچستان.
بر اساس فرمول "کوکران" 2700 نفر نمونه جهت تخمین زده شده است. چکیده نتایج یافته ها به قرار زیر است:
حدمطلوب اشتغال در تولید فرش دستباف بر اساس ارزش پولی و متراژ تولیدی محاسبه شده است. متوسط حدمطلوب اشتغال در تولید فرش دستباف بر اساس آمار سال 1375، در هر دو روش حدود 1300000 نفر محاسبه شده است که در حدود 350000 نفر شاغل مازاد بوده است. در سال 1381 برحسب ارزش پولی، بازار فرش دستباف ایران، کشش 511496 نفر شاغل را در بخش تولید داشته است. در این سال در حدود 809669 نفر در این بخش شاغل بوده اند بنابراین 256821 نفر نیروی کار در تولید فرش دستباف در این سال مازاد بوده است. آثار و نتایج مازاد نیروی انسانی در تولید فرش دستباف عبارت است از:
عرضه بیشتر از تقاضا در نیروی کار که موجب تعیین دستمزد پایین در مشاغل تولید فرش دستباف شده است، به طوری که دستمزد ماهانه 10 هزار تومان برای کار در استانها نیز دیده شده است.
عرضه بیشتر از تقاضا در نیروی کار موجب دلزدگی و یأس نیروهای فعال در تولید فرش دستباف شده است.
بر اساس مدل تقاضای صادرات، به ازای افزایش یک واحد صادرات فرش دستباف 0.47 درصد کشش بازار فرش دستباف بیشتر می شود. از آنجایی که ارزش پول کشور نسبت به دلار نسبتا پایین است و فرش دستباف نیز یک کالای صادراتی است، صادرات هر واحد آن به شدت برحدمطلوب اثر می گذارد.
نوسانات فرش دستباف ایران به عنوان یک مقوله اقتصادی تابعی از مسائل اجتماعی سیاسی و اقتصادی دو مجموعه داخل و خارج کشور، به خصوص کشورهای خریداراست. عرصه صادرات فرش دستباف ایران عرصه ای است از برخورد این دو مجموعه نیروهای عمدتا متضاد در امور بین الملل.
نتایج یافته ها نشان می دهد که عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سازمانی بر نیروی اشتغال در تولید فرش دستباف موثر است. ضریب همبستگی میزان تاثیر متغیرهای مستغل را بر متغیر وابسته (انگیزه اشتغال) 0.83 تخمین زده است. ضریب تعیین نشان می دهد که 96 درصد از واریانس متغیر وابسته تحقیق توسط متغیرهای مستقل قابل تبیین است. در جدول آنالیز واریانس رابطه متغیرهای مستقل و وابسته با اطمینان بالای 95 درصد معنادار است. در مدل تحلیل مسیر ضریب بتا نشان می دهد که متغیر رضایت از مزد، نگرش دیگران به قالیبافی، رضایت شغلی، سن، تحصیلات و پایگاه اجتماعی بر انگیزه اشتغال تاثیر معنادار دارند. رابطه اشتغال موجود و اشتغال مطلوب تنها در فاصله عددی که گفته شد نیست بلکه به میزان کنترل عواملی که به عنوان متغیرهای مستقل تبین شدند، دارد.

منبع : SID + لینک دانلود