منو
نقوش و طرح های فرش

آموزش طراحی و نقاشی فرش قسمت ششم(طرح ظل السلطان)

توسط Hamed
Ghalikadeh

استاد علی فرد طراح نقشه قالی قم

مسعود میرزا (ظل السلطان)حاکم مستبد وظالم اصفهان بود وبه دستوروی این فرش طراحی شده یا طراحی شده وبافته شده سپس به وی هدیه شده وپس از آن هرچه از این فرش تولیدشده ظل السلطآن نام گرفته بماند .موضوع نام ونام گزاری فرش نیست ومربوط به بحث مانیست همین قدر که عرض شدکافیست.

طرح ظل السلطان از سبک های قم ونقاطی مانند اصفهان مناطق دیگر کشورمان میباشد.فاکتورهای کارشده برای شناخت این سبک عبارتند از گلدانی کوچک وشکیل که ۱۲گل بزرگ وکوچک دارد که روی گلها دو پرنده وپروانه وجود دارد که شاخصه این سبک از کار میباشد.ولی وجود تمام این چند عنصر که به همه آڽ یک قاب گفته میشود ویا یک گل وگلدون میگویند ..را با رنگهای الوان بافته وگلدان بغل وتکرار بعدی را بیرنگ میبافند بدین ترتیب که یک قاب ازطرح را کامل با رنگ الوان میبافند وقاب بعدی را با همان مداد وطرح با دو یا سه رنگ میبافند که در اصطلاح به آن بی رنگ گفته میشود.


قاب ظل السطان معیوب


قاب ظل السطان بی رنگ معیوب

به این دو قاب نگاه کنید بسیار زیباست به درخواست مشتری زده شده وپرنده وپروانه آن را حذف کرده


این قاب سالم است چون هم پرنده را دارد هم پروانه را .البته این قاب رنگی وعکس بعدی قاب بی رنگ است.


قاب بی رنگ سالم از نظر فنی وسلامت اصالت


کاربری قاب های رنگی وبیرنگ در کنار هم با آهنگی  خاص

در سالهای گذشته بدلیل کم هزینه بودن نقشه ظل السلطان وتکراری بودنش وآرامش این سبک بدلیل بیرنگ بودن یک قاب ورنگی بودن قاب بعدی که دقیقا با همآݧ مداد وقلم میباشد وبوجود آوردن  تضاد بالا وپایین ویا رنگین وبیرنگ زیباییه خاص وآرامش خوبی به بیننده میدهد .وبه همین دلایل تقاضای خوبی از مشتریان درخصوص ظل السطان را داشتیم ولی ورود بعضی از دوستان بی اطلاع ودست بردن در اصل این طرح واضافه یا کم نمودن گل وبرگ ویا اشتباه کشی باعث به نابودی کشیدن این سبک از فرش شد.

به این فرشها که همه آنها یک سبکی از ظل السطان است نگاه کنید زمانی که طرحی دلی را مجذوب خود کند مسلما باعث گرمی بازارش میشود وشخص را بر آن میدارد که برای تمام قسمتهای خانه ائم از اتاق خواب یا کار یا نشیمن نیز فرشی با همان طرح بگیرد.واین یعنی موفقیت در عرضه نقشه وطرح وسبک خوب وگیرا.


اتاق نشیمن وظل السطان


اتاق خواب وظل السطان


حال وراهرووظل السلطان

من به درخواست مشتریه امریکایی خیابان های مابین قابها را ویا بقول معروف ساده های بین دوقاب را با طرح های شاخ گوزنی ویا بندقاجاریه پرکردم وبسبار زیبا شد وقابل قبول قرار گرفت حتی حاشیه باریک وحاشیه پهن را جدید طراحی ݣردم ...ولی به اصل قاب واصل طرح ظل السلطان خدشه ای وارد نکردم ونه تنها خراب نشد بلکه دریچه جدیدی رو به تلفیق سبک ظل السلطان باز کرد .چؤن قبلا عرض کردم این طرح برگرفته از دو پرنده وپروانه ویک گلدان وچند گل بود که  یک بار رنگی والوان وباردوم بیرنگ بافته میشد وجایی رابرای دست بردن در طرح وزیباترکردن سبک نداشت وبالاجبار من در حاشیه وخیابان های کف ساده طرح دست بردم تا هم اصل طرح خراب نشود وهم چهره جدیدی از ظل آلسلطان داشته باشیم وکارجواب داد وزیبا شد.


صرف نظر از سلامت طرح بدلیل نبود پرنده وپروانه وکوتاهی قاب ها .چینش ورنگی وبیرنگ بودن قابها رو ببینید

این فرش از نظر فنی طراحی عالیست


پرکردن خیابانهای بین قابها با شاخ گوزنی ویا بندقاجاریه

در هر نقطه از کشورمان ظل السطان وطرح وسبکش مغایرت اندکی با هم دارد ولی در کلیات تقریبا یکی هستند وهمانطورکه در عکسها دیدید وجود دو المان رنگی وبیرنگ اولین شاخصه این سبک است وهمانطوری که قبلا گفتم گلدانی کوچک با چند گل که در کرمان گل کرمان وگل حسنخانی .در اصفحان گل شاه عباسی وختایی ودر قم گل فرنگ ورز ولی وجود پرنده وپروانه از فاکتور های جدایی ناپذیر این سبک هست.


چینش قابها از مرکز به طرفین کار


چینش تمام بیرنگ که اشتباه است


نوعی ظل السطان


ظل السطان فرش آباده فارس


ظل السطان تبریز

ودر انتهاخدمت دوستان ودوست داران ایران وفرش ایران عرض کنم که میتوانیم دست بدست هم دهیم به مهر فرش ایران برسانیم به عرش .نصیحت بلد نیستم ولی روی سخنم با همکاران نقاشم است بیاییم اصالت را فراموش نکنیم حتی اگر مدرنیته کارکردیم مقداری از هویت ما وایرانمان را درش داشته باشیم .به امید روزی که طرح های فراموش شده ودر معرض فراموشی را با تبحر وهنرمان به بالندگی برسانیم چنان طراحی کنیم که حتی سبکهای فراموش شده نیز به بازار برگردد انشاالله.

 

 

قسمت پنجم:
http://www.iran-carpet.com/fa/blog/detail/13259

قسمت چهارم:
http://www.iran-carpet.com/fa/blog/detail/13204

قسمت سوم:
http://www.iran-carpet.com/fa/blog/detail/13133

قسمت دوم:
http://www.iran-carpet.com/fa/blog/detail/13091

قسمت اول:
http://www.iran-carpet.com/fa/blog/detail/13011


منبع: استاد علی فرد طراح نقشه قالی قم

درباره وبلاگ

این وبلاگ پایگاهی برای انعکاس رودیدادهای فرش و صنایع دستی ایران؛ تجزیه و تحلیل اهم رویدادهای فرش و انتشار فعالیتهای پژوهشی و مقالات و دیدگاههای فرهیختگان و فعالین فرش و صنایع دستی است